“Tarih ve Kültür Konferansları”mız çerçevesinde Prof. Dr. İbrahim Şahin ile düzenlediğimiz “Yazmak İçin Yaşamak: Cengiz Dağcı” adlı konferans 7 Şubat 2026 tarihinde gerçekleştirildi.
Türkiye’yi hiç görmediği halde eserlerini Türkiye Türkçesinde kaleme alarak, Kırım Türklerinin XX. yüzyılda yaşadıklarını Türkiye’de geniş kitlelere duyuran, çağdaş Türk edebiyatının sembol ve önemli yazarlarından biri olan, hakkında kitaplar ve tezler yazılan Cengiz Dağcı’yı konu edinen, İbrahim Şahin’in Cengiz Dağcı hakkında yakın zamanda yazdığı kitabı yanında, editörlüğünü üstlendiği diğer kitabın da tanıtımına yönelik düzenlenen konferans, Kırım Derneği Genel Sekreteri Ülkü Aksel’in takdimi ile başladı.
Vakıf Başkanımız Tuncer Kalkay, Cengiz Dağcı’nın önemine değinerek başladığı konuşmasında, Kırım Derneği’nin kurucularından önemli bir kesimin Cengiz Dağcı ile aynı kaderi paylaştığını, aynı zorlukları yaşadığını, bunlardan biri olan Zehra Karabaş Uygurer’in Türkiye’den gönderdiği kitapları değerlendirmesiyle birlikte, Cengiz Dağcı’nın basıma hazırlanan kitaplarını Türkiye Türkçesinde yeniden düzelttiğini, eserleri sayesinde pek çok kişinin Kırım’ı tanıma imkânı bulduğunu ifade etti.
Prof. Dr. İbrahim Şahin, “Türk, Tatar veya başka birisi olmanız gerekmiyor Cengiz Dağcı’nın hikâyesi karşısında etkilenmek için, insan olmak yetiyor. ” ifadelerini kullanan Prof. Dr. İbrahim Şahin, “Bazıları ölür, bazıları telef olur.” sözüne atıf yaparak “Eğer telef olanlardansanız (Cengiz Dağcı’nın hikâyesinden) etkilenmezsiniz.” dedi.
Cengiz Dağcı adına “Yazmak için yaşadığını düşünüyorum” şeklinde konuşan Şahin, konuşmasında Dağcı’nın biyografisiyle romancılığı arasındaki farklara dikkat çekerek Dağcı’nın hayal gücü kullanan sıradan bir romancı olmadığını belirtti.
Dağcı’nın “Varlık” gazetesine verdiği bir röportajdan bahseden Şahin, Dağcı’ya yöneltilen “Neden sürekli yaşadıklarınızı anlatıyorsunuz?” sorusuna Dağcı’nın “Benim hayal etmeye vaktim olmadı.” şeklinde cevap verdiğini hatırlattı.
Dağcı’nın coğrafyasına, insanına ve esir kamplarında birlikte olduğu insanlara karşı borçlu hissettiğini vurgulayan Şahin, “Bunun bilinmesi, unutulmaması gerektiğini düşünüyor. Bu yüzden sürekli onların etrafındaki bir dünyayı anlatıyor.” dedi.
“Dağcı’yı duygu ve düşünce dünyasıyla birlikte anlatmak lazım, bir ansiklopedi maddesi gibi değil.” ifadelerini kullanan Şahin, sanatın toplumsal hafızayı inşa etme, koruma ve yeniden inşa etme özelliğine dikkat çekerek bilimin böyle olmadığını dile getirdi. Şahin, objektif tarihçilik ve subjektif tarihçiliği bu noktada karşılaştırarak subjektif tarihçiliğin edebiyata yakın olduğunu belirterek. “Sosyal bilimlerde hiçbir zaman objektif olunabileceğine inanmadım, incelediğiniz hadise karşısında mutlaka bir taraf tutarsınız, etkilenirsiniz duygulanırsınız fakat bunların, topluma unutturulmak istenen kültürel malzemeyi ve maziyi korumak ve gelecek nesillere aktarmak gibi önemli bir fonksiyonu vardır.” şeklinde konuştu.
Dağcı’nın romanlarının toplumsal hafıza bakımından incelenmesi gerektiğinin altını çizen Şahin, son olarak şu ifadelere yer verdi:
Cengiz Dağcı’nın romanlarına ilk buradan bakmak lazım, toplumsal hafızayı inşa ediyor. İkincisi, Kırım’da bir kültür, tarih ve mazi var, bu tahrip edilmiştir; 1944’te ve sonrasında olanlar budur. Memiş’in Bayırı’nda bugün Dağcı’nın kabri var. Memiş’in Bayırı’nın mazideki durumu unutturulmuştur, örneğin. Oradaki köylerin isimleri koruyan metinler, Dağcı’nın metinleridir.
Konferans, katılımcıların sorularının Şahin, tarafından cevaplandırılması ile tamamlandı.
Vakıf Başkanımız Tuncer Kalkay, Vefatının 15. yıl dönümünde Cengiz Dağcı’ya bir ahde vefa olarak hazırlanan bu program ile Cengiz Dağcı için ortaya çıkarılan bu eserlerin ne kadar değerli olduğunu ifade ederek, Prof. Dr. İbrahim Şahin’e “Kırım Vakfı Tarih ve Kültür Konferansları”na yapmış olduğu katkı nedeniyle günün anısına plaketi takdim ederken, Neşe Sarısoy Karatay, Zafer Karatay ve Selçuk Atay’a da Cengiz Dağcı ile ilgili yaptığı çalışmalar nedeniyle teşekkür etti.
Konferansın ardından, Prof. Dr. İbrahim Şahin; Türk Kültürüne Hizmet Vakfı tarafından yayınlanan, yazarı olduğu “Aydınlıkla Karanlık Arasında - Cengiz Dağcı” ile Kütüphaneler ve Yayımlar Genel Müdürlüğü yayınları arasında yer alan, editörlüğünü üstlendiği “Cengiz Dağcı” adlı kitapları okuyucularına imzaladı.
