“Tarih ve Kültür Konferansları”mız çerçevesinde Dr. Cezmi Karasu ile düzenlediğimiz “Müstecib Ülküsal” adlı konferans 2 Mayıs 2026 tarihinde gerçekleştirildi.
Kırım Tatar milli hareketinin diasporadaki efsanevi yolbaşcılarından, Romanya’da ve ardından Türkiye’de yayınlanan “Emel Dergisi”nin kurucularından ve başyazarı olan, fikirleri ve eserleriyle derin izler bırakan, Müstecib Ülküsal’ı ve Dobruca’daki faaliyetlerini konu edinen, Dr. Cezmi Karasu tarafından hazırlanan “Yazılarıyla Müstecip Hacı Fazıl (Ülküsal) ve Emel Muhiti (1928-1940)” adlı kitabın tanıtımına yönelik düzenlenen konferans, Tuvgan Til İnternet Sitesi Koordinatörü Oya Deniz Çongar Şahin’in takdimi ile başladı.
Konferansın açılış konuşmasını yapan Vakıf Başkanımız Tuncer Kalkay, Kırım Tatar kültürünün korunması ve gelecek nesillere aktarılmasının hayati önem taşıdığını vurgulayarak, Müstecib Ülküsal’ın ortaya koyduğu fikirlerin günümüzde de geçerliliğini koruduğunu ve kültürel hafızanın yaşatılmasında önemli bir rehber niteliği taşıdığını ifade etti.
Kalkay ayrıca, Türkiye’deki Kırım Tatar diasporasının Ülküsal gibi milli liderlerin mirasına dayanarak Kırım Tatar davasını yaşatmaya kararlılıkla devam edeceğini belirtti.
Konferans’ta, Dr. Cezmi Karasu, Kırım Tatar halkının önde gelen liderlerinden Müstecib Ülküsal’ın hayatı, düşünce dünyası ve milli mücadeledeki rolü kapsamlı biçimde değerlendirdi.
Karasu, Ülküsal’ın özellikle Romanya’da yayımladığı “Emel” dergisi aracılığıyla Kırım Tatar toplumunda güçlü bir milli bilinç oluşturduğunu vurguladı.
Karasu, “Emel’in tek başına binlerce sayfaya ulaşan içeriği, sadece bir yayın organı değil, aynı zamanda bir fikir ve kültür hareketidir. Bu dergi, bulunduğu coğrafyada milli kimlik inşasının temel taşı olmuştur.” ifadelerini kullandı.
Konferansta, Ülküsal’ın 1930’lu ve 1940’lı yıllarda siyasi istikrarsızlık, ekonomik zorluklar ve baskıcı yönetim koşulları altında mücadelesini sürdürdüğü belirtildi.
Romanya’daki değişken siyasi ortam, Sovyetler Birliği ile Türkiye Cumhuriyeti'nin ilişkileri ve dönemin uluslararası dengelerinin, Ülküsal’ın fikir mücadelesini zorlaştırdığı ifade edildi. Buna rağmen Ülküsal’ın, savunduğu çizgiden taviz vermeden çalışmalarını sürdürdüğü ve özellikle milli kimlik, dil ve kültür konularında önemli bir entelektüel miras bıraktığı kaydedildi.
Bunun yanında, konferansta öne çıkan başlıklardan biri de “milli kimlik inşası” oldu. Konuşmalarda, Ülküsal’ın yalnızca yazılarıyla değil, köylerde kurulan kültür heyetleri, tiyatro faaliyetleri ve aydınların teşvik edilmesi gibi çalışmalarla toplumsal bir uyanışa öncülük ettiği dile getirildi.
Katılımcıların sorularının da cevaplandığı konferansın sonunda Vakıf Başkanımız Kalkay, Karasu’ya plaket takdim ederken Kırım Derneği Genel Başkanı Mükremin Şahin ise “Kuruluşunun 70. Yıl Dönümünde Kırım Derneği” adlı kitabı armağan etti.
Konferansın ardından Karasu, ““Yazılarıyla Müstecip Hacı Fazıl (Ülküsal) ve Emel Muhiti (1928-1940)”” adlı kitabını okuyucuları için imzaladı.
